Tác giả: Như Hạ
Trình bày: Ghen Tỵ - Phố Vẫn Xưa

Có thể nói từ sau 1975, chưa có một nhạc sĩ nào mà nhạc phẩm được trình diễn cũng như thu băng nhiều bằng nhạc sĩ Nhật Trường . Những bài hát nồng nàn khi nghe giữa lòng quê hương khói lửa quen thuộc như hơi thở của chính mình lại là những bài hát ngậm ngùi nhất khi nghe lại ở xứ người .
Những bài hát nói về những địa danh, những anh hùng ta đã bỏ lại sau lưng đồi Charlie, nấm mồ không tên của ông Nguyễn Đình Bảo . Chiều Trên Phá Tam Giang anh chợt nhớ đến em, niềm nhớ ôi bất tận, người con gái trong giảng đường, những Người Yêu Của Lính, nếu em không là người yêu của lính, ai sẽ đón em khi tan trường về, khi em dỗi hờn ai kể chuyện đời lính em nghe... Những bài hát nhắc cho chúng ta nhớ một thời khói lửa với những ngày phép qua nhanh, những lá thư tiền đồn, những mùa Xuân cắm trại xa nhà, với những gian khổ của các anh lính VNCH... Những bài hát vẽ lại cho chúng ta thời chiến tranh đang đốt cháy những phần đất trên quê hương, nhưng con người chưa tuyệt vọng, tình người chưa suy đồi như bây giờ . Vì ít ra ngày đó, miền Nam còn có vũ khí trong tay, còn được trực diện chiến đấu, còn có nắng mưa đi về, còn có trong nhau một tình yêu vội vã, những xa cách, giận hờn . Tuổi đời của các anh cũng như cuộc chiến đã qua đi, nhưng những bài hát của Nhật Trường còn ở lại .Những sợi tóc xanh giờ đã bạc màu, nhưng những câu hát của ông còn âm vang . Đời sống chúng ta bây giờ, những sáng hối hả đi, những chiều hối hả về, xa lộ xứ người, nhưng hôm nào tình cờ mở nhạc mà nghe được :

Những bài hát vẽ lại cho chúng ta thời chiến tranh đang đốt cháy những phần đất trên quê hương, nhưng con người chưa tuyệt vọng, tình người chưa suy đồi

Tôi biết, không phải mình tôi nghĩ về Nhật Trường mà tất cả mọi người trong chúng ta ai ai cũng có những giấy phút nghĩ đến người nhạc sĩ với những nét nhạc nồng nàn nhất của chiến tranh Việt Nam.
Khi ở Việt Nam, tôi còn là một cô bé chưa đủ tuổi để yêu nên tôi thích nghe những loại nhạc trẻ nhiều hơn. Tôi cũng thích nghe nhạc của Phạm Duy, Từ Công Phụng, Nguyễn Văn Đông và Trần Thiện Thanh . Nhưng lối thưởng thức nhạc của tôi lúc ấy rất khác với bây giờ . Những lúc rảnh rỗi tôi đã bỏ hàng giờ nằm trong căn phòng thật im lặng nghe những băng nhạc mới có, cũ có ... Nhưng chỉ có những bản nhạc ca ngợi hay nói về tình yêu của người lính VNCH mà tôi đã gặp, đã được nhìn thấy hình ảnh qua những cuốn phim thời sự . Những người lính trông thật khắc khổ, lẻ loi, dọc theo những quốc lộ, bìa rừng của vùng cao nguyên xa xôi hiểm trở . Những lần dừng chân họ đã nằm, ngồi rải rác bên những gốc thông trên một khu đồi rộng, và hành trang là một cây súng, ba lô lỉnh kỉnh, những nồi chảo móp méo, nét mặt mệt mỏi, bơ phờ, chịu đựng của họ ... Khiến tôi cảm động và xót xa cho những người lính và nuối tiếc cho sự hy sinh của họ, nuối tiếc quê hương nơi đó có biết bao nhiều anh hùng đã vì nước quên mình... và có những lúc tôi ao ước làm được một cái gì đó cho quê hương quá ư là đoạ đày của chúng ta.
Tôi thấy những tình khúc lính của nhạc sĩ Trần Thiện Thanh sáng tác rất hay, và rất ư là tình tứ . Tôi nghĩ chỉ có nhạc của Trần Thiện Thanh mới diễn tả được tất cả những ưu tư, những ước muốn của một đời lính . Tôi thích nhất bản Biển Mặn vì trong đó tôi cảm nhận tình quê hương, tình yêu đôi lứa chan hoà trong đó :

Cùng với những nhạc sĩ như Duy Khánh, Phạm Thế Mỹ, Anh Việt Thu...V...V...V .nhạc sĩ Nhật Trường đã tạo nên thế hệ âm nhạc Việt Nam vào thời chiến tranh tiêu biểu cho con người Việt Nam không cộng sản sống ở miền Nam Việt Nam trước năm 1975. Khói lửa chiến tranh ngút ngàn nhưng vẫn không tiêu diệt được đạo đức, luân lý và tình yêu, tình yêu gia đình . Trong khi đó, cộng sản không thể đào tạo được một nhạc sĩ có sức sáng tạo mãnh liệt, đa dạng như nhạc sĩ Nhật Trường . Những khi gia đình quây quần xum họp hay bạn bè gặp mặt tôi thường hay hát, vui vui trong lòng thì hát : Tuyết Trắng, Bảy Ngày Đợi Mong, Khi Người Yêu Tôi Khóc, Không Bao Giờ Ngăn Cách. Hay hơn nữa là " Hoa Trinh Nữ" . Bài hát với lời ca ngô nghê, dễ thương như một người lính trẻ, nhập ngũ tòng quân khi mới 18 tuổi . Mang trong lòng hình ảnh của cô bé học trò hàng xóm khi lên đường hành quân. Nhưng ai cấm được lòng của anh lính trẻ :

ông và các bạn của ông, những nhạc sĩ đã làm thành một nền âm nhạc Nhân Bản, Tự Do, Phong Phú bất tử của Việt Nam đang thắng trận đánh sau cùng, dù có bị ngăn cấm, dù có bị cố tình xoá bỏ thì những giòng nhạc của ông sẽ sống mãi trong lịch sử âm nhạc Việt Nam

Tôi thật cảm phục tài làm nhạc đi giữa hai lằn ranh nghệ thuật và tuyên truyền giữa thời chiến tranh như những nhạc sĩ viết nhạc quê hương ở trên. Trong đó có nhạc sĩ Nhật Trường và những tình khúc về lính của ông . Nhưng cả nước ta thời đó, từ Bến Hải đến mũi Cà Mau, mọi người cùng nghe : Người Yêu Của Lính, Khi Người Yêu Tôi Khóc, Nỗi Buồn Thanh Trúc, Bảy Ngày Đợi Mong ... mà có mấy ai cảm thấy chút nào đó là nhạc tuyên truyền làm theo chỉ thị của chính phủ để kêu gọi các các anh trai nhập ngũ tòng quân diệt cộng . Mà ngược lại chỉ thấy "nó" dễ thương quá trời, quá đất, cái xã hội miền Nam thời đó . Chỉ biết có bảy ngày ngồi chờ người yêu đi lính mà không thấy về thì có người dỗi, khóc và quên mất tiêu rằng ai đang băng gió sương cho em đợi chờ và giữa chốn muôn trùng, ai sẽ viết tên em trên tay súng ...
Có thể nói nhạc của Nhật Trường lên đến tuyệt đỉnh cùng với cường độ của chiến tranh. Vào những năm cuối cùng của cuộc chiến, lời của những bài hát như :

Hay :

Anh, không chết đâu anh...

Vâng, đó là những gì tôi muốn nói với "Anh" và những giọt nuớc mắt cùng với máu đang làm loạn mạch đời trong trái tim tôi ... với tâm tư riêng mang qua những giòng nhạc của ông, đã đốt sáng tâm thức tôi và của những người miền Nam về chính nghĩa quốc gia sáng ngời . Và bây giờ ở hải ngoại, tất cả những cuộc hội họp văn nghệ chống cộng đều vang lên tiếng nhạc của nhạc sĩ Nhật Trường , 31 năm sau ngày chiến tranh khói lửa kết thúc nhưng cuộc chiến tương tàn chống chế độ độc tài đảng trị cộng sản vẫn còn tiêp tục, trong khi những bài hát của miền Bắc như : Nằm Mắc Võng Trên đường Trường Sơn đã đi vào quên lãng, hát lại thì "tây cũng phải phì cười " thì những bài hát của nhạc sĩ Trần Thiện Thanh, của nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ vẫn vang vang khắp trong và ngoài nước Việt Nam . Do đó, tuy thân xác ông không còn nữa nhưng ở trên mây cao, trên rất cao ông đang mỉm cười . Bởi vì ông biết, ông và các bạn của ông, những nhạc sĩ đã làm thành một nền âm nhạc Nhân Bản, Tự Do, Phong Phú bất tử của Việt Nam đang thắng trận đánh sau cùng, dù có bị ngăn cấm, dù có bị cố tình xoá bỏ thì những giòng nhạc của ông sẽ sống mãi trong lịch sử âm nhạc Việt Nam . Sẽ có ngày, người dân nuớc Việt được nghe những giòng nhạc dễ thương như :

Sẽ có một ngày người dân nước Việt không còn phải hoá câm nữa . Mà họ sẽ hát vang những cà khúc bất tử của nhạc Việt, trong đó chắc chắn sẽ có rất nhiều bài hát của nhạc sĩ Nhật Trường Trần Thiện Thanh .

oOo

Có Những Người Anh
Tác giả: Võ Đức Hảo
Trình bày: Khúc Mưa Thu

Có những người anh tôi chưa biết tên
Tha thiết cuộc đời đôi môi thắm duyên
Quê hương trong khói lửa mùa chinh chiến
Quên tình yêu riêng xong pha chiến tuyến

Có những người anh tôi quen đã lâu
Năm tháng kề nhau chia bao khổ đau
Thôn quê xa vắng hôm nào biệt ly
Không ngại ngùng đi trong ánh nắng đào

Các anh là nguồn thơ vô song
Các anh là tình thương mênh mông
Là muôn tiếc ca vang vang tận cõi lòng
Là trong tiếng chim vui líu lo ngoài sân

Các anh là vầng mây muôn phương
Các anh là niềm vui quê hương
Là tia nắng mai reo trên vạn nẻo đường
Là cơn gió mang hương thơm tận ngàn phương

Anh hỡi người trai đi trong gió sương
Lưu luyến gì không khi xa cố hương
Non sông hoa gấm đang chờ nơi anh
Mang về vinh quang tự do no ấm
Ðâu những mùa xuân hoa khoe sắc tươi
Ðâu những mùa thu nghe lá úa rơi
Yêu sông yêu núi tươi cười ra đi
Anh là người tôi thương mến muôn đời